งานวิจัยและบทความ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาคำจำกัดความของผู้ทรงสิทธิ์ของภูมิปัญญาท้องถิ่น 2) เพื่อศึกษาสิทธิของผู้ทรงสิทธิ์ในกรณีมีการละเมิดหรือบิดเบือนภูมิปัญญาท้องถิ่นของผู้ทรงสิทธิ
และ 3) เพื่อสร้างแนวทางในการในการคุ้มครองการละเมิดหรือบิดเบือนภูมิปัญญาท้องถิ่นของผู้ทรงสิทธิ ซึ่งการวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารและเปรียบเทียบ พบว่า กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาที่มีอยู่ไม่สามารถใช้คุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากลักษณะของภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นองค์ความรู้ร่วมของชุมชนและสืบทอดมาอย่างต่อเนื่อง ขัดแย้งกับหลักการเน้นความเป็นเจ้าของเดี่ยวและเงื่อนไขความเป็นสิ่งใหม่

แม้กฎหมายไทยในปัจจุบันจะรับรอง ชุมชน เป็นผู้ทรงสิทธิหลักตามรัฐธรรมนูญ และ พ.ร.บ. มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม แต่สิทธิดังกล่าวยังจำกัดอยู่เพียงมิติของการ อนุรักษ์และการดูแล เท่านั้น ซึ่งนำไปสู่ช่องว่างทางกฎหมายในการป้องกันและฟ้องร้องเมื่อเกิดการละเมิดเชิงพาณิชย์ (Biopiracy)

งานวิจัยจึงเสนอแนวทางการแก้ไขผ่านการสร้าง มาตรการคุ้มครองจำเพาะ (Sui Generis Protection) สำหรับภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยตรง ซึ่งต้องกำหนด นิยามผู้ทรงสิทธิร่วมของชุมชน ให้ชัดเจน และจัดตั้ง กลไกการแบ่งปันผลประโยชน์ (Benefit Sharing) ที่เป็นมาตรฐาน เพื่อมอบอำนาจทางกฎหมายแก่ชุมชนในการควบคุมการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ และได้รับส่วนแบ่งผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมเมื่อมีการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นไปต่อยอดได้อย่างยั่งยืน