งานวิจัยและบทความ

พิพิธภัณฑ์ในภาวะสงคราม

โดย ปณิตา สระวาสี

เผยแพร่เมื่อ 20 กรกฎาคม 2026

พิพิธภัณฑ์และจดหมายเหตุ, มรดกวัฒนธรรมกับภัยพิบัติ
แหล่งจัดเก็บทรัพยากรต้นฉบับ

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

ดาวน์โหลด

พิพิธภัณฑ์ในภาวะสงคราม


บทความกล่าวถึงประเด็นสำคัญ ดังต่อไปนี้

  • ผลกระทบจากสงคราม: การบุกโจมตียูเครนของรัสเซียสร้างความเสียหายอย่างประเมินค่าไม่ได้ต่อแหล่งมรดกทางวัฒนธรรม โบราณสถาน และพิพิธภัณฑ์

  • ความยากลำบากของเจ้าหน้าที่: ภัณฑารักษ์และเจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์ต้องเสี่ยงชีวิตเพื่อขนย้ายและปกป้องวัตถุโบราณ ท่ามกลางอุปสรรคด้านระบบอพยพที่ล้าสมัยและขาดแคลนวัสดุบรรจุภัณฑ์ ขณะที่บางพิพิธภัณฑ์ได้เปลี่ยนพื้นที่เป็นที่หลบภัยสำหรับประชาชน

  • กฎหมายระหว่างประเทศที่ขาดประสิทธิผล: แม้จะมีกฎหมายอย่างอนุสัญญากรุงเฮก ค.ศ. 1954 และอนุสัญญาของยูเนสโก ค.ศ. 1970 เพื่อคุ้มครองทรัพย์สินทางวัฒนธรรมและป้องกันการลักลอบค้าวัตถุโบราณในตลาดมืด แต่ในทางปฏิบัติมักเกิดการละเมิดหลักนิติธรรมนี้อยู่เสมอในภาวะสงคราม

  • การขับเคลื่อนของประชาคมโลก: วงการพิพิธภัณฑ์และองค์กรวัฒนธรรมทั่วโลก (เช่น ICOM, Blue Shield) ร่วมกันแสดงจุดยืนคว่ำบาตรกิจกรรมและสถาบันทางวัฒนธรรมของรัสเซีย พร้อมทั้งให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและช่วยอพยพเจ้าหน้าที่รวมถึงวัตถุพิพิธภัณฑ์ของยูเครนไปยังประเทศเพื่อนบ้านอย่างโปแลนด์

  • การปกป้องอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม: พิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ เรียกร้องให้สังคมโลกช่วยกันสร้างความเข้าใจในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ยาวนานกว่าพันปีของยูเครน เพื่อตอบโต้การโฆษณาชวนเชื่อและการพยายามลบล้างอัตลักษณ์ความเป็นชาติจากฝั่งรัสเซีย