งานวิจัยและบทความ

Gentrification : ปรากฎการณ์เก่าไปใหม่มา

โดย ศุภาศัย วงศ์กุลพิศาล

เผยแพร่เมื่อ 21 กรกฎาคม 2026

การแปลงพื้นที่เพื่อเปลี่ยนชนชั้น
แหล่งจัดเก็บทรัพยากรต้นฉบับ

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน)


ในระยะเวลาไม่ถึงศตวรรษที่ผ่านมา เราอาจเห็นได้ว่าเมืองใหญ่ๆ ทั่วประเทศมีปรากฎการณ์ของการสร้างสิ่งปลูกสร้างที่เกิดขึ้นเกินร้อยโครงการในเวลาไล่เลี่ยกัน ไม่ว่าจะเป็นคอนโดมิเนียมหลากหลายระดับสำหรับการเป็นที่พักอาศัย ห้างสรรพสินค้าที่เกิดขึ้นทั้งในบริเวณย่านใจกลางเมืองและชายขอบของเมืองซึ่งเป็นจุดตัดของถนนสายสำคัญต่างๆ การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้นอกจากทำให้เส้นขอบฟ้าของเมือง (skyline) เปลี่ยนแปลงไป ยังเกิดการเข้าไปแทนที่ทั้งในด้านกายภาพของพื้นที่และวัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชน ทำให้ย่านที่เราโตมาและเคยรู้จักกลับกลายเป็นคนแปลกหน้า

ตัวอย่างเช่น พื้นที่ตึกแถวขนาดความสูงสามถึงสี่ชั้น ซึ่งมักตั้งอยู่รอบศาลเจ้าจีนได้ถูกรื้อถอนออกไปจนหมด กลายเป็นที่ดินเปล่ารอวันที่จะพัฒนาไปเป็นอาคารสูงหรือห้างสรรพสินค้า เหลือเพียงแต่ศาลเจ้าให้เราดูต่างหน้าและระลึกถึงความหลัง หรือตลาดเก่าที่เรารู้จักพ่อค้าแม่ค้าในตลาดเป็นอย่างดีเพราะซื้อของกันมาตลอดระยะเวลาสิบปีกำลังจะมลายหายไปทั้งเกิด เพราะเกิดจากสิ่งที่เรียกว่า “การพัฒนาและความเจริญ” เข้ามาแทนที่ ความไม่คุ้นชินกับการเปลี่ยนแปลงและการที่มี “ของใหม่เข้าไปแทนที่ของเก่า” ในชุมชนที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในระยะเวลาไม่กี่ปีมานี้ ได้ถูกนำไปศึกษาและนับว่าปรากฎการณ์ทางสังคมอย่างหนึ่ง ซึ่งมีชื่อเฉพาะตัวของมันเอง คือ gentrification