งานวิจัยและบทความ
สนามความเป็นชาติพันธุ์กะเหรี่ยงก่อนการเข้ามาของความทันสมัย: กรณีชุมชนชาวกะเหรี่ยงแห่งหนึ่งทางตะวันตกของประเทศไทย
โดย เจษฎา เนตะวงศ์ , ปริชัย ดาวอุดม
เผยแพร่เมื่อ 22 กันยายน 2026
ชาติพันธุ์
แหล่งจัดเก็บทรัพยากรต้นฉบับ
วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, ปีที่ 7 ฉบับที่ 8 (2022): สิงหาคม 2565
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบททางสังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม ในฐานะที่เป็นสนามของชาติพันธุ์กะเหรี่ยงก่อนการเข้ามาของความทันสมัยในชุมชนชาวกะเหรี่ยงแห่งหนึ่งทางตะวันตกของประเทศไทย โดยนำเสนอให้เห็นถึงชุมชนชาวกะเหรี่ยงบ้านเนินน้ำฟ้าที่ประกอบด้วยบริบททางสังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมของชุมชนกะเหรี่ยงในฐานะที่เป็นสนาม (Field) ของความเป็นชาติพันธุ์กะเหรี่ยงตามแนวคิดของบูร์ดิเยอร์ที่สร้างขึ้นภายใต้กระบวนทัศน์ก่อนทันสมัย (Pre - modern) ก่อนที่ความทันสมัย (Modern) จะแพร่กระจายเข้าสู่ชุมชน การวิจัยนี้ดำเนินการศึกษาด้วยวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีวิทยาแบบชาติพันธุ์วรรณาแนววิพากษ์ (Critical Ethnography) เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างในกลุ่มเป้าหมายที่เป็นชาวกะเหรี่ยงภายในชุมชนกะเหรี่ยงบ้านเนินน้ำฟ้าจำนวน 5 คน ผู้ให้ข้อมูลทั้งหมดเป็นผู้ที่มีประสบการณ์ที่สัมพันธ์กับการเป็นชาวกะเหรี่ยงมาตั้งแต่เกิด ผลการวิจัยพบว่า ภายใต้บริบททางสังคม สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมในยุคก่อนทันสมัย ซึ่งสืบย้อนไปถึงบรรพบุรุษได้นับร้อยปีตามประวัติศาสตร์จากคำบอกเล่า สามารถอธิบายภายใต้แนวคิดความเป็นสนาม ซึ่งชี้ให้เห็นถึงโครงสร้าง กฎ สถาบัน และทุนที่ดำรงอยู่ในสนามของความเป็นชาติพันธุ์กะเหรี่ยง ประกอบด้วย 1) กฎที่ผูกติดอยู่กับความเชื่ออันสัมพันธ์กับอำนาจเหนือธรรมชาติซึ่งเป็นรากฐานของการสร้างกฎของสนามนี้ขึ้นมา 2) พิธีกรรม/วิถีปฏิบัติ ที่สอดคล้องกับกฎและความเชื่อที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของชาวกะเหรี่ยง 3) ผู้สืบทอดกฎและพิธีกรรม และสถาบันที่ทำหน้าที่รักษากฎ 4) การถ่ายทอดความเชื่อ กฎ พิธีกรรม วิถีปฏิบัติ ในฐานะที่เป็นความรู้ผ่านเรื่องเล่า ตำนาน คำเทศนาสั่งสอนและการลงมือปฏิบัติ