งานวิจัยและบทความ

ปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชั่นส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสภาพแวดล้อมทางกายภาพ ตลอดจนก่อให้เกิดการย้ายถิ่นฐานของประชากรและค่าครองชีพที่สูงขึ้น อีกทั้งยังส่งผลโดยตรงต่อสถาปัตยกรรมในพื้นที่ ทั้งในด้านที่เสริมและลดทอนศักยภาพของเมือง สถาปัตยกรรมบางส่วนสูญเสีย
อัตลักษณ์ดั้งเดิม ขณะที่บางส่วนกลับกลายเป็นกลไกสำคัญในการฟื้นฟูพื้นที่และขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ให้กับเมือง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจำแนกแนวคิดและรูปแบบของสถาปัตยกรรมที่เกิดขึ้นภายใต้ปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชั่น โดยมุ่งทำความเข้าใจขอบเขตและแนวโน้มของการสร้างสรรค์งานสถาปัตยกรรมร่วมสมัยในพื้นที่เมืองที่อยู่ในภาวะเปลี่ยนผ่าน ทั้งในเชิงอัตลักษณ์ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ พื้นที่ศึกษาครอบคลุมย่านที่ปรากฏปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชั่นอย่างชัดเจนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ได้แก่ ย่านพระนคร ถนนข้าวสาร บางลำพู และท่าช้าง รวมถึงพื้นที่พัฒนาใหม่ที่สะท้อนการผสานระหว่างความทรงจำในอดีตและความก้าวหน้าร่วมสมัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยอาคารจำนวน 9 แห่ง ซึ่งมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมที่หลากหลาย เช่น อาคารอนุรักษ์ อาคารโหยหาอดีต อาคารไร้อัตลักษณ์ อาคารผลัดถิ่น อาคารเพื่อการฟื้นฟูเมือง อาคารเพื่อตอบสนองเสรีนิยมใหม่ อาคารเพื่ออนาคตใหม่ และอาคารเพื่อความยั่งยืน วิธีการวิจัย และการเก็บข้อมูล ใช้วิธีการเชิงคุณภาพโดยอาศัยการสำรวจภาคสนาม การบันทึกภาพถ่าย การวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร ใช้แนวคิดสัญวิทยา แนวคิดการโหยหาอดีต และแนวคิดเจนตริฟิเคชั่น และการอ่านความหมายสถาปัตยกรรม เพื่อทำความเข้าใจบทบาทสถาปัตยกรรมต่อการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ ผลการวิเคราะห์สรุปได้ว่า งานสถาปัตยกรรมในพื้นที่ที่เกิดเจนตริฟิเคชั่นสามารถแบ่งได้เป็นสองขั้วดังนี้ ขั้วแรกศักยภาพของเจนตริฟิเคชั่นย้อนอดีตในผลงานสถาปัตยกรรม ประกอบด้วยรูปแบบงานสถาปัตยกรรม 4 ประเภท ได้แก่
1) สถาปัตยกรรมอนุรักษ์ 2) สถาปัตยกรรมโหยหาอดีต 3) สถาปัตยกรรมไร้อัตลักษณ์ และ 4) สถาปัตยกรรมผลัดถิ่น ขั้วที่สองศักยภาพของเจนตริฟิเคชั่นก้าวหน้าในผลงานสถาปัตยกรรม ประกอบด้วย 4 รูปแบบ ได้แก่ 1) สถาปัตยกรรมเพื่อการฟื้นฟูเมือง 2) สถาปัตยกรรมเพื่อตอบสนองเสรีนิยมใหม่ 3) สถาปัตยกรรมเพื่ออนาคตใหม่ และ 4) สถาปัตยกรรมเพื่อความยั่งยืน ผลของการศึกษาชี้ให้เห็นว่าสถาปัตยกรรมในบริบทเจนตริฟิเคชั่นมิได้เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างทางกายภาพ หากแต่ทำหน้าที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างอัตลักษณ์ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจร่วมสมัยได้อย่างชัดเจน